زخم و عفونت

روش‌های نوین درمان زخم با فناوری‌های پیشرفته

از نظر پزشکی، هر گونه آسیب به بدن که منجر به ازهم‌گسیختگی و آسیب به پوست و بافت شود، زخم نامیده می‌شود. شناخت صحیح از دانش زخم و استفاده از فناوری‌های پیشرفته در درمان، می‌تواند باعث تسریع بهبود، کاهش عفونت و افزایش کیفیت ترمیم شود. در این مقاله، روش‌های نوین درمان زخم با فناوری‌های پیشرفته را بررسی می‌کنیم، اما ابتدا به تعاریف، علل و انواع زخم اشاره‌ای مختصر خواهیم داشت.

هرآنچه لازم است در مورد زخم بدانیم

زخم آسیب به پوست یا بافت بدن است که می‌تواند به دلایل عمدی یا غیرعمدی ایجاد شود و باعث خراش، ازهم‌گسیختگی پوست و بافت، عفونت، التهاب، درد و تغییر در ظاهر طبیعی پوست گردد.

علل ایجاد زخم

• سوختگی
• خراش، ساییدگی یا بریدگی پوست
• تصادفات
• برخی بیماری‌ها مانند اختلالات عروقی، ارتوپدی و دیابت
• عفونت‌ها
• آسیب‌های ورزشی و فیزیکی
• ضربه، له شدگی، گلوله
• فشارهای مزمن
• عدم تحرک فیزیکی
• آسیب‌های دستگاه‌های پزشکی یا صنعتی
• خشکی هوا و کمبود رطوبت پوست
• جراحی‌ها

انواع زخم‌ها

زخم‌ها بر اساس علت، نوع، زمان ترمیم و میزان عفونت دسته‌بندی می‌شوند.

بر اساس عمدی یا غیرعمدی بودن

• زخم‌های عمدی: زخم‌هایی که برای درمان ایجاد می‌شوند مانند برش‌های جراحی، دبریدمان و تزریقات. خطر عفونت کم است و ترمیم با فناوری‌های پیشرفته سریع‌تر انجام می‌شود.
• زخم‌های غیرعمدی: ناشی از حوادث، سوختگی، ضربه یا اشیای تیز. لبه‌ها نامنظم و خطر عفونت بالاست، نیازمند تخصص در درمان زخم با فناوری‌های پیشرفته است.

بر اساس باز یا بسته بودن لایه‌های پوست

• زخم‌های باز: لایه‌های پوست آسیب دیده‌اند و خطر عفونت بالاست؛ شامل بریدگی، سوراخ‌شدگی، پارگی و خراش.
• زخم‌های بسته: پوست سالم باقی مانده و آسیب داخلی است؛ شامل کبودی و هماتوم.

بر اساس زمان ترمیم

• زخم‌های حاد: مانند زخم‌های جراحی، معمولاً طی دو هفته با فناوری‌های پیشرفته ترمیم می‌شوند.
• زخم‌های مزمن: به دلیل دیابت، مشکلات خون‌رسانی یا عفونت، زمان بهبود طولانی‌تری دارند، اما فناوری‌های پیشرفته هم خطر عفونت را کاهش می‌دهند و هم زمان ترمیم را کوتاه می‌کنند. مثال‌ها: زخم دیابتی، زخم بستر، زخم عروقی، سوختگی درجه 2+، زخم تروماتیک و جراحی.

بر اساس میزان عفونت

• زخم تمیز (1–5٪ عفونت)
• زخم تمیز-آلوده (5–10٪ عفونت)
• زخم آلوده (10–25٪ عفونت)
• زخم عفونی (بیش از 25٪ عفونت)

مراحل التیام زخم

التهاب و ترمیم زخم در چهار مرحله اتفاق می‌افتد که هر چهار مرحله با فناوری‌های پیشرفته قابل تسریع و بهبود هستند:

1. هموستاز (Hemostasis): توقف خونریزی با تشکیل لخته؛ فناوری پیشرفته می‌تواند این فرآیند را سریع‌تر کند.
2. التهاب (Inflammation): 4–6 روز، شامل فعالیت نوتروفیل‌ها برای حذف باکتری و بایوفیلم‌ها و ترشح فاکتورهای رشد. فناوری پیشرفته کاهش عفونت و افزایش کلاژن را ممکن می‌کند.
3. بازسازی (Proliferation): 4–21 روز، شامل پر شدن زخم با بافت قرمز، فشردگی لبه‌ها و اپیتلیزاسیون. فناوری پیشرفته موجب بهبود ساختار و افزایش کلاژن می‌شود.
4. ترمیم نهایی (Maturation): مرحله بازسازی طولانی‌مدت که شامل بازسازی کلاژن و حذف سلول‌های غیرضروری است. فناوری پیشرفته موجب بسته شدن کامل زخم و تقویت بافت ترمیمی می‌شود.

روش‌های نوین درمان زخم با فناوری‌های پیشرفته

• پلاسما سرد: کاهش باکتری و بایوفیلم، تحریک ROS/RON، افزایش کلاژن، استریل بافت، رفع بوی زخم.
• اوزون‌تراپی: کاهش عفونت، افزایش تکثیر سلول، کاهش عمق و اندازه زخم، رفع بوی زخم، کاهش التهاب و تحریک فاکتورهای رشد.
• امواج الکترومغناطیس پالسی (PEMF): ترمیم بافت نرم، کاهش التهاب و درد، تسریع روند بهبود زخم.
• RF-Surgical: دبریدمان بافت‌های نکروز، جراحی اسکارهای ضخیم، سوزاندن رگ‌ها و شریان‌ها.
• کربوکسی‌تراپی: تزریق موضعی CO₂، افزایش اکسیژن‌رسانی و گردش خون، کاهش التهاب و ترمیم سلولی.
• بایوفیلر: تهیه از خون شخص، افزایش تکثیر فاکتورهای رشد، بهبود ظاهر زخم، کاهش درد و عمق، و بازسازی بافت.

نکات مهم در انتخاب روش درمان

• نوع درمان به وضعیت بیمار، نوع زخم، داروها و کامبینیشن تراپی بستگی دارد.
• مدت زمان و تعداد جلسات بر اساس اندازه، عمق و حاد یا مزمن بودن زخم تعیین می‌شود.
• فناوری‌های پیشرفته باید توسط جراح، متخصص داخلی یا درمانگر زخم دارای مدرک معتبر انجام شود.
• تغذیه مناسب و تکمیل پروسه درمان، نقش مهمی در بهبود دارد.

نتیجه‌گیری

روش‌های نوین درمان زخم با فناوری‌های پیشرفته، علاوه بر جلوگیری از عفونت، باعث تسریع روند بهبود، کاهش اسکار و کلوئید و بهبود کیفیت زندگی بیمار می‌شوند. انتخاب روش مناسب باید بر اساس وضعیت بیمار، نوع زخم، داروهای مصرفی و کامبینیشن تراپی توسط پزشک یا متخصص تعیین شود.

سوالات متداول

• درمان زخم با فناوری‌های پیشرفته برای چه کسانی توصیه می‌شود؟ – همه بیمارانی که نیاز به درمان زخم دارند.
• اثربخشی این روش‌ها چگونه است؟ – بسته به نوع و علت زخم، وضعیت بیمار، سن و نوع فناوری متفاوت است، اما معمولاً باعث تسریع ترمیم، کاهش عفونت و بهبود کیفیت زندگی می‌شود.