انقلابی در پزشکی: کوچکترین ضربانساز قلب جهان با اندازهای کوچکتر از یک دانه برنج ساخته شد
این دستگاه ضربانساز یا پیسمیکر موقتی که برای تنظیم ضربان قلب استفاده میشود، از یک دانه برنج نیز کوچکتر است، قابلیت تزریق با سرنگ را دارد، با نور کنترل میشود و پس از پایان کار خود در بدن حل میشود. محققان ابداع این دستگاه را یک «پیشرفت تحولآفرین» در حوزه پزشکی خواندهاند که میتواند راه را برای نوآوریهای گستردهتر در علوم زیستی هموار کند.
امروزه میلیونها نفر در جهان از ضربانسازهای دائمی استفاده میکنند؛ دستگاههایی که با ارسال پالسهای الکتریکی، نظم ضربان قلب را حفظ میکنند. اما تیم تحقیقاتی بینالمللی به رهبری دانشمندان آمریکایی میگوید هدف از توسعه این نسخه موقتی، کمک به یک درصد کودکانی است که با ناهنجاریهای مادرزادی قلب متولد میشوند و در هفته اول پس از عمل جراحی نیاز به ضربانساز دارند.
این دستگاه همچنین میتواند برای بزرگسالانی که در حال بهبودی پس از جراحی قلب هستند، نظم ضربان را بهصورت موقت برقرار کند.
پایان جراحیهای تهاجمی برای ضربانساز موقت؟
در حال حاضر، ضربانسازهای موقتی نیاز به عمل جراحی دارند تا سیمهای الکترود به عضله قلب بخیه شوند و سپس به یک دستگاه خارجی متصل شوند. خارج کردن این سیمها پس از بهبود نیز گاهی باعث آسیبهای جدی میشود.
برای نمونه، نیل آرمسترانگ، نخستین انسانی که بر سطح ماه قدم گذاشت، در سال ۲۰۱۲ به دنبال خونریزی داخلی ناشی از خارجسازی ضربانساز موقتش درگذشت.
اما ضربانساز جدید کاملاً بدون سیم طراحی شده و با ضخامتی در حدود ۱ میلیمتر و طول ۳.۵ میلیمتر، بهراحتی در نوک یک سرنگ جای میگیرد.
نکته قابل توجه این است که این ضربانساز پس از پایان عملکرد خود، بهطور طبیعی در بدن حل میشود و دیگر نیازی به عمل جراحی برای خارج کردن آن وجود ندارد.
عملکرد هوشمند با نور و سلولهای بدن
این ضربانساز با یک پچ نرم روی سینه بیمار جفت میشود. هنگامی که پچ تشخیص دهد ضربان قلب نامنظم است، بهطور خودکار نوری ارسال میکند تا ضربانساز را برای ایجاد ضربان مناسب فعال کند.
این دستگاه توسط نوعی سلول گالوانی تغذیه میشود که با استفاده از مایعات بدن، انرژی شیمیایی را به پالس الکتریکی تبدیل میکند.
تا کنون این فناوری در آزمایشهای مختلف روی موش، خوک، سگ و همچنین بافت قلب انسان در محیط آزمایشگاه عملکرد موفقیتآمیزی داشته است.
جان راجرز، نویسنده ارشد این مطالعه از دانشگاه نورثوسترن آمریکا، اعلام کرده است که احتمالاً این ضربانساز طی دو تا سه سال آینده وارد مرحله آزمایش انسانی خواهد شد.
وی همچنین از راهاندازی یک شرکت دانشبنیان تخصصی برای تجاریسازی این فناوری خبر داده و تأکید کرده است که این نوآوری میتواند استراتژیهای جدیدی برای مقابله با چالشهای سلامت در سطح جامعه ارائه دهد.
نتایج این پژوهش در نشریه علمی Nature منتشر شده است.